OTOMOBİL LASTİKLERİ
KULLANMA REHBERİ:
Lastiğin Görevleri:
- Araç yükünü taşımak.
- Direksiyon ile verilen
yönü izlemek.
- Motordan gelen gücü ileri/geri
hareket olarak yansıtmak.
- Emniyetli bir şekilde
hem ıslak,hem de kuru zeminde aracı durdurmak.
- Amortisörlerde yardımcı
olarak sürüş keyfini artırmak.
Lastiğin Yapısal Özellikleri:
Tekerlek lastiklerinin yapılarında, gerek yüksek
mukavemeti karşılamak üzere naylon,rayon,polyester
gibi elyaf esaslı kordlarla, çelik kordlar bulunmaktadır.
Topuk dayanımları ise çelik teller yardımıyla
sağlanır. Birbirinden farklı karakterdeki bu elemanların
birarada tutulması ve hizmet anında zeminle temasın
güvenle sağlanmasıyla, yanaklardaki esneme kabiliyetinin
verilmesi görevini lastik karışımı üstlenir.Lastik
karışımını doğal ve sentetik kauçuklarla, ana
dolgu olarak karbon karaları oluşturur.Bunlara
ilave olarak karbon karaları oluşturur. Bunlara
ilave olarak vulkanizasyon elemanları bulunmaktadır.Karışımın
işlenmesi ve homojenliği için kimyasal yağlar
kullanılır.
Çapraz Katlı Lastikler:
Lastik teknolojisinin başlangıcında kullanılan
ilk gövde yapısıdır.Bu lastikleri gövdesini oluşturan
tekstil esaslı "kord" iplikleri birbiri üzerine,lastik
yönüne 35-40 derece açı yapacak şekilde çapraz
olarak yerleştirilmiştir.Bu yapı dioganal veya
konvansiyonel olarak da adlandırılır.Ölçü tanımında
"-" veya "D"ile belirtilir.
Radyal Lastikler:
Değişen ve gelişen otomotiv sektörünün,gereksinimlerini
karşılamak üzere geliştirilen bir yapıdır.Bu lastiklerde
gövde yapısı,üstün özellikli rayon,naylon,polyester
gibi tekstil esaslı kordların lastiğin dönüş yönüne
90 derecelik açı yapacak şekilde yerleştirilmeleri
sonucu oluşan kuşaklarda,belirli açıda çelik kord
kuşak katlarının tatbik edilmesi sonucu oluşan
yapıdır.Aynı zamanda radyal yapı,sadece tekstil
esaslı ve lastiğin dönüş yönüne göre sıfır derece
ve belli açıdaki kordlardan oluşan kuşakların
tatbik edilmesiylede oluşabilir.Ölçü tanımında
"R" harfi ile beliritilir.
Tubeless ve Tube-Type Lastikler:
Araçlarda yüke karşılık gelen tepki kuvvetini
karşılayan,lastiklerde jant arasına sıkıştırılan
hava basıncıdır.Lastikler sadece hava basıncının
sıkıştırıldığı kılıflardır.Sıkıştırılmış hava
basıncının tutulması,iç lastiklere veya dış lastiklerin
iç kısmına tatbik edilen ve sızdırmazlık sağlayan
liner tabaka yardımıyla sağlanır.İç lastikli kullanılan
dış lastiklere Tube-type,iç latiksiz kullanılan
dış lastiklere Tubeless lastik denir.
"Pirelli (P) 185/60 R 14 82 H P6000 Tubeless"
ölçü ifadesinde;
Pirelli Üretici firma
(P) Binek otomobil lastiği
P6000 Lastik desen kodu
185 Nominal kesit genişliği (mm)
60 Kesit oranı,seri(basıklık)
R Gövde yapısı (Radyal)
14 Jant çapı(inç)
82 Yük indeksi
H Hız sembolü
Tubeless İç lastiksiz
Hız sembolü,bir lastiğin yük indeksi ile belirtilen
azami yükte yapabileceği maksimum hızı ifade eden
bir kodlamadır.Hız sembolleri tablosunda ise harflerin
belirttiği maksimum hızlar verilmiştir.
Yük indeksi,bir lastiğin hız sembolü ile beliritilen
en yüksek hızda taşınabileceği azami yükü belirten
bir kodlamadır.Yük indeksleri tablosunda ,farklı
yük indekslerine tekabül eden,lastik başına taşınabilecek
azami yük miktarları kg. cinsinden verilmiştir.
Lastiğin Üretim Tarihi:
DOT XJ J3 XJJX 208 ifadesinde
DOT :Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada
onay sembolü
XJ:Lastiği üreten firma ve üretildiği fabrika
kodu
J3: Lastik ölçüsünü belirten kod
XJJX :Lastik belirten kod
208Üretim tarihi,lastiğin 1998'in 20.haftasında
üretildiğini göstermektedir.
Yara Tamiri:
Pratikte,tubeless otomobil lastiklerinin tamiri
değişik malzemelerin kullanıldığı iki farklı yöntemle
yapılır.Bunlar;herbiri için farklı tipte malzeme
ve teçhizat kullanılan,yara tamirinde en uygun
ve tavsiye edilen bir yöntem olan Mantar Yama
(PRP) ile lastiğin yara alan bölgesinin kuşingam
adı verilen dolgu maddesiyle doldurulup pişirilmesi
ve içeriye get konulması yöntemiyle yapılan Takviyeli
Yara Tamiridir.
Harici bir darbe sonucu yara almış/delinmiş lastiklerin
incelenmesi,uygun alet ve ekipmanla tamirinin
yapılması,sadece bu işlemi yapan kişinin sorumluluğundadır.
Tamir işlemi;bu konuda eğitilmiş kişilerce yapılmalıdır.
- Lastikteki delinme,tabanda
belirtilen bölgede ise mantar yama ile takviyesiz
yara tamiri yapılabilir.
- Lastik hız semboşü "H"
(210 km/saat) ve altı ise delik çapı azami 6 mm.
ve lastik daha önce tamir edilmemiş ise tamir
edilebilir.
- 240 km/saat ve üstü hız
sembollü lastiklerin tamir edilmesi sakıncalıdır.
- Liner tabakada çatlama
ve kesilme,kırılma ve aşırı deformasyon varsa,tamir
yapılmamalı ve lastik kesinlikle yenisiyle değiştirilmelidir.
- Tamirde temizlik çok önemlidir.Yara
tamir malzemesi,sadece temiz yüzeye yapışır.Yara
bölgesinin içten dıştan konik bir zımpara taşıyla
iyice temizlenmesi ve yara içindeki serbest kalan
çelik kuşak tel uçlarının,elmas uçlu bir matkapla
alınması gerekir.Bu işlem iyi yapılmazsa,ilerde
çelik kuşak uçları çalışma yaparak paslanabilir
ve yara tamir malzemesine hasar vererek,lastiği
hizmet dışı bırakabilir.
- Tamir malzemesinin kullanılacağı
yerdeki kauçukla kesinlikle benzer özellikler
taşıması gerekir.Eğer kullanılan malzeme kauçuk
esaslı değilse esnemesi,gerilmesi ve lastik bünyesinde
oluşan ısıya tepki özelliği farklı olacağından,ayrılma
yapar.
- Yara tamirinin yüksek
sıcaklığa sahip ütülerle yapılması,lastikte istenmeyen
sorunlar çıkarır.Ütünün temas ettiği alandaki
kauçuk yeniden pişerek,orjinal özelliklerinde
bir bölümünü yitirir.Kuşaklarda açılmalar ve lastik
tabanında şekil bozuklukları oluşabilir.
- Hasarlı lastik janttan
çıkarılıp iç kısmı dikkatlice incelenmelidir.Çok
kısa süre de olsa,havasız lastik üzerinde yürüme,karkastaki
kordlara zarar verebilir.Liner'da (tubeless lastiklerde
olan ve hava sızdırmazlığı sağlayan tabaka) çatlamalar
olabilir.
Lastiğin yara almış bölgesinin,fitil yamayla tamir
edilmesi,ilerde soeun çıkarabileceğinden sakıncalıdır.
BAZI LASTİK HASARLARININ SEBEPLERİ
- Taban Merkezinde Çevresel
Aşınma
- İlk Omuzda Çevresel
Erken Aşınma
- Omuz / Yanak Bölgesinde
Şişme (Balon)
 
- Havasız Lastik Üzerinde
Yürüme
 
|
|
